سال ۲۰۲۵ را میتوان به عنوان یک سال “انعطافپذیری شکننده” در اقتصاد جهانی توصیف کرد. با وجود چالشهای متعددی مانند تنشهای ژئوپلیتیکی مداوم، نوسانات در بازار انرژی، تاثیرات تغییرات آب و هوایی و سیاستهای پولی سختگیرانه برای کنترل تورم، اقتصاد جهان توانست رشد نسبتاً پایداری را حفظ کند
بر اساس گزارشهای معتبر از سازمانهایی مانند صندوق بینالمللی پول (IMF)، بانک جهانی (World Bank) و سازمان همکاری و توسعه اقتصادی (OECD)، رشد تولید ناخالص داخلی (GDP) جهانی در سال ۲۰۲۵ حدود ۳٫۲ تا ۳٫۳ درصد تخمین زده میشود.
دادهها و تحلیلسال ۲۰۲۵ با ادامه روند بهبود پس از بحرانهای همهگیری کووید-۱۹ و جنگ اوکراین آغاز شد، اما عوامل خارجی متعددی بر آن تاثیر گذاشتند. رشد GDP جهانی طبق پیشبینی IMF در اکتبر ۲۰۲۵، ۳٫۳ درصد بود، که با گزارش OECD (۳٫۲ درصد) همخوانی دارد.
بانک جهانی، با دیدگاهی محتاطانهتر، رشد را ۲٫۳ درصد تخمین زد، که نشاندهنده کاهش نسبت به پیشبینیهای اولیه به دلیل موانع تجاری و عدم اطمینان سیاستی است.
این اختلاف در پیشبینیها ناشی از تفاوت در مدلهای اقتصادی است: IMF بر عوامل مثبت مانند پیشرفتهای فناوری تمرکز دارد، در حالی که بانک جهانی بر ریسکهای ژئوپلیتیکی تاکید میکند.
رشد اقتصادی در ۲۰۲۵ ناهموار بود. نقاط قوت شامل پیشرفتهای AI و سرمایهگذاری در انرژیهای تجدیدپذیر بود، که بخش خدمات دیجیتال را تقویت کرد.
برای مثال، گزارش McKinsey نشان میدهد که مدیران اجرایی در پایان ۲۰۲۵ نسبت به اقتصاد جهانی خوشبینتر بودند، به دلیل تاثیر AI بر بهرهوری.
با این حال، نقاط ضعف مانند افزایش تعرفههای تجاری (به ویژه پس از انتخابات ایالات متحده) و تنشهای ژئوپلیتیکی در خاورمیانه و اروپا، رشد را کند کرد.
- نقاط قوت (Strengths): مقاومت در برابر رکود، رشد قوی در اقتصادهای نوظهور (مانند هند با ۷٫۵-۷٫۸ درصد).
- نقاط ضعف (Weaknesses): تورم پایدار در برخی کشورها (مانند آرژانتین با ۲۹٫۴ درصد) و بیکاری ساختاری در بخشهای سنتی.
- فرصتها (Opportunities): انتقال به اقتصاد سبز و AI، که میتواند بهرهوری را تا ۴۰ درصد افزایش دهد.
- تهدیدها (Threats): تغییرات آب و هوایی، که زنجیره تامین را مختل کرد و منجر به افزایش قیمت مواد غذایی شد.
مقایسه با سال ۲۰۲۴ نشان میدهد که رشد ۲۰۲۵ کمی کندتر بود، اما پایدارتر، به دلیل کاهش وابستگی به محرکهای پولی.
تحلیل عمیقتورم جهانی در ۲۰۲۵ چالشبرانگیز باقی ماند، اما روند کاهشی داشت. IMF پیشبینی کرد تورم از سطوح بالا کاهش یابد، اما در اقتصادهای در حال توسعه همچنان بالا بود.
در ایالات متحده، تورم CPI حدود ۲٫۹ درصد بود و فدرال رزرو نرخ بهره را کاهش داد، که منجر به تحریک رشد شد.
تحلیل تحلیلی نشان میدهد که این سیاستها ریسک رکود تورمی (stagflation) را افزایش داد، جایی که تورم بالا با رشد کند همراه است – سناریویی که Goldman Sachs برای ۲۰۲۶ هشدار میدهد.
بیکاری جهانی کاهش یافت، اما بیکاری ساختاری افزایش یافت. OECD نرخ بیکاری در اقتصادهای پیشرفته را حدود ۴٫۵ درصد گزارش کرد.
تحلیل: این روند ناشی از اتوماسیون AI است، که مشاغل کممهارت را حذف میکند اما فرصتهای جدیدی در فناوری ایجاد میکند.
تحلیل: این تاثیرات نه تنها اقتصادی بلکه اجتماعی هستند، منجر به مهاجرت و نابرابری میشوند. با این حال، انتقال به انرژی سبز فرصتهایی ایجاد کرد، مانند سرمایهگذاری در خورشیدی که رشد بخش انرژی را ۱۰ درصد افزایش داد.
رشد پایدار اما تحت تاثیر سیاستهااقتصاد آمریکا در ۲۰۲۵ رشد ۲ درصدی داشت، کمتر از سالهای قبل به دلیل تعرفههای ترامپ.
برای ۲۰۲۶، پیشبینیها رشد جهانی ۲٫۸-۳٫۳ درصدی را نشان میدهند.
سناریوها:
- سناریوی گلدیلاکس (Goldilocks): رشد متعادل با تورم پایین، اگر AI بهرهوری را افزایش دهد.
- سناریوی stagflation: تورم بالا با رشد کند، به دلیل تعرفهها.
- سناریوی رکود: اگر تغییرات آب و هوایی شدیدتر شود.
پیشبینی رشد GDP، تورم و بیکاریرشد جهانی ۳٫۱ درصد (IMF)، تورم کاهشیافته اما پایدار، بیکاری ۴-۵ درصد.
|
منطقه
|
رشد GDP ۲۰۲۵
|
رشد GDP ۲۰۲۶
|
تورم ۲۰۲۶
|
بیکاری ۲۰۲۶
|
|---|---|---|---|---|
|
جهانی
|
۳٫۲%
|
۳٫۱%
|
~۳%
|
۴٫۵%
|
|
ایالات متحده
|
۲%
|
۱٫۹-۲٫۶%
|
۲٫۹%
|
۴%
|
|
اروپا
|
۱٫۳%
|
۱٫۲%
|
۲%
|
۶%
|
|
چین
|
۵٫۳%
|
۴٫۳%
|
۲%
|
۵%
|
|
هند
|
۷٫۵-۷٫۸%
|
۶٫۵-۶٫۹%
|
۴%
|
۷%
|
|
خاورمیانه
|
۳%
|
۴٫۴%
|
۵%
|
۸%
|
AI موتور رشد بود، با افزایش بهرهوری تا ۴۰ درصد در بخشها مانند مالی و بهداشت.
تحلیل: در ۲۰۲۶، AI میتواند GDP جهانی را ۱-۲ درصد افزایش دهد، اما مصرف انرژی آن (تا ۴۴ میلیون تن CO2 تا ۲۰۳۰) ریسک زیستمحیطی دارد.فرصت: AI در پیشبینی تقاضای انرژی و کاهش انتشار کربن کمک میکند
تهدیدهای بلندمدتتغییرات آب و هوایی رشد را در ۲۰۲۵ کاهش داد و در ۲۰۲۶ میتواند ۰٫۵ درصد GDP جهانی را کم کند.
تحلیل: این تاثیرات زنجیرهای هستند – از اختلال در کشاورزی تا افزایش مهاجرت. فرصت: اقتصاد سبز میتواند ۱۸ میلیون شغل ایجاد کند.
